Madaraja ya Ufaulu Sekondari (CSEE – NECTA), Katika mtihani wa Kidato cha Nne (CSEE) unaoendeshwa na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA), ufaulu wa mwanafunzi hupimwa kwa kutumia alama (marks), daraja la somo (grade) na mgawanyo wa jumla (division). Mfumo huu hutumika kuamua kama mwanafunzi amefaulu na anastahili kuendelea na elimu ya juu au la.
1. Madaraja ya Masomo (Subject Grades)
Kila somo hupimwa kwa alama kuanzia 0 hadi 100 na kugawanywa kama ifuatavyo:
| Alama (%) | Daraja | Maana |
|---|---|---|
| 75 – 100 | A | Vizuri Sana |
| 65 – 74 | B | Vizuri |
| 45 – 64 | C | Wastani |
| 30 – 44 | D | Hafifu |
| 0 – 29 | F | Amefeli |
2. Alama za Madaraja (Points System)
Kila daraja lina alama zake ambazo hutumika kuhesabu mgawanyo (division):
| Daraja | Alama (Points) |
|---|---|
| A | 1 |
| B | 2 |
| C | 3 |
| D | 4 |
| F | 5 |
Kadiri alama zinavyokuwa chache, ndivyo ufaulu unavyokuwa mzuri zaidi.
3. Mgawanyo wa Ufaulu (Divisions)
Mgawanyo wa jumla wa mwanafunzi hutokana na jumla ya pointi za masomo saba (7) aliyofanya vizuri zaidi, ikijumuisha masomo ya lazima.
| Jumla ya Pointi | Division |
|---|---|
| 7 – 17 | Division I |
| 18 – 21 | Division II |
| 22 – 25 | Division III |
| 26 – 33 | Division IV |
| 34 na kuendelea | Fail |
4. Maana ya Kila Division
Division I
- Ufaulu wa juu sana
- Mwanafunzi ana nafasi kubwa ya kuchaguliwa Kidato cha Tano
- Mara nyingi hupatikana kwa wanafunzi wenye A na B nyingi
Division II
- Ufaulu mzuri
- Nafasi nzuri ya kuendelea na elimu ya juu
- Mchanganyiko wa A, B na C
Division III
- Ufaulu wa wastani
- Mwanafunzi anaweza kuendelea na masomo kulingana na ushindani
Division IV
- Ufaulu wa chini
- Nafasi ndogo ya kuendelea na Kidato cha Tano
- Mara nyingi huhitaji kozi mbadala kama VETA
Fail
- Mwanafunzi hajafaulu
- Hahitaji kuendelea na elimu ya juu bila kurudia mtihani au kuchagua njia mbadala
Division I ni ufaulu wa juu sana. Wanafunzi walioko katika daraja hili huwa na nafasi kubwa ya kuchaguliwa kuendelea na Kidato cha Tano au kujiunga na shule bora za sekondari za juu.
Division II ni ufaulu mzuri. Mwanafunzi bado ana nafasi nzuri ya kuendelea na elimu ya juu, ingawa ushindani unaweza kuwa mkubwa kulingana na mkoa au shule.
Division III ni ufaulu wa wastani. Wanafunzi katika kundi hili wanaweza kuendelea na masomo, lakini mara nyingi hulazimika kuangalia chaguo mbadala kulingana na ushindani wa nafasi.
Division IV ni ufaulu wa chini. Nafasi ya kuendelea na Kidato cha Tano huwa ndogo, na wanafunzi wengi huelekezwa kwenye vyuo vya ufundi kama VETA.
Fail inaonyesha mwanafunzi hajafaulu. Hii inaweza kusababisha mwanafunzi kurudia mtihani au kuchagua njia nyingine za elimu na mafunzo.
5. Masomo ya Lazima Sekondari
Kwa CSEE, baadhi ya masomo ni ya lazima kuhesabiwa kwenye mgawanyo, kama:
- Kiswahili
- English
- Mathematics
- Biology
- Civics
Masomo mengine huchaguliwa kulingana na ufaulu bora wa mwanafunzi.
6. Umuhimu wa Kuelewa Madaraja ya Ufaulu
Kuelewa madaraja ya ufaulu sekondari ni muhimu kwa wadau wote wa elimu. Wanafunzi hutumia taarifa hizi kupanga malengo yao ya masomo, wazazi huelewa uwezo wa watoto wao, walimu hutathmini mbinu za ufundishaji, na serikali hutumia takwimu hizi kupanga sera na mipango ya elimu.
- Kuelewa madaraja ya ufaulu husaidia:
- Wanafunzi kupanga malengo ya kitaaluma
- Wazazi kuelewa nafasi za watoto wao
- Walimu kuboresha mikakati ya ufundishaji
- Serikali na wadau kupanga sera za elimu